Σάββατο, 28 Φεβρουαρίου 2015

Ιδεοληπτικός πατερναλισμός


Μπορεί η σθεναρή στάση του Υπουργού Οικονομικών κ. Βαρουφάκη έναντι των δανειστών να αναπτέρωσε το ηθικό των Ελλήνων, αλλά οι προγραμματικές δηλώσεις άλλων υπουργών μάλλον μελαγχολούν τους σκεπτόμενους πολίτες. Δείτε, για παράδειγμα, τον ιδεοληπτικό λόγο του νέου Υπουργού Παιδείας, Πολιτισμού (ΥΠΠΘ) και Θρησκευμάτων κ. Μπαλτά στη Βουλή, ιδιαίτερα την αναφορά του στην κατάργηση των εξετάσεων στα Πρότυπα-Πειραματικά Σχολεία (ΠΠΣ).

Γιατί έπρεπε να καταργηθούν οι εξετάσεις στα ΠΠΣ; Διότι, είπε ο ΥΠΠΘ, οι εξετάσεις αυτές είναι «παράλογες». Γιατί; Διότι συνδέονται με την επιδίωξη της «αριστείας». «Η αριστεία υπό κάποιους όρους είναι ρετσινιά», δήλωσε ο κ. Μπαλτάς. «Διότι αν γίνεις άριστος απλώς με μια διαδικασία, φέρεις το βάρος της αριστείας σου, πρέπει να αποδεικνύεις διαρκώς την αριστεία σου εσαεί, ενώ εάν αποτύχεις στον διαγωνισμό αριστείας, τότε φέρεις το στίγμα αυτής της αποτυχίας. Δεν νοείται η έννοια αριστείας και δη σε αυτές τις ηλικίες. Είναι τραγικό.

Από πού συνάγει αυτό το συμπέρασμα ο υπουργός; Από τα εικαζόμενα ψυχοφθόρα αποτελέσματα της «αριστείας». Προσέξτε τον πατερναλισμό του: λέει στους γονείς τι πρέπει να επιθυμούν, δεν προτείνει πολιτικές που θα υλοποιούν τις επιθυμίες τους για ποιοτική εκπαίδευση.

Οι Έλληνες γονείς, όμως, φαίνεται να έχουν διαφορετική γνώμη. Μέσα σε μια χρονιά, στα 68 ΠΠΣ, η ζήτηση για τις περίπου 3400 θέσεις αυξήθηκε κατά 30%! Τι εξηγεί την αυξανόμενη ζήτηση; Φυσικά, η προοπτική της ποιοτικής δημόσιας εκπαίδευσης. Τα ΠΠΣ χρησιμοποιούν καινοτόμες εκπαιδευτικές μεθόδους, απασχολούν καθηγητές αυξημένων προσόντων, αξιολογούν το έργο που παράγουν. Πολλούς γονείς δεν τους τρομάζει η «ρετσινιά» της αριστείας, ούτε μια ενδεχόμενη αποτυχία εισαγωγής των παιδιών τους. Γνωρίζουν τα ρίσκα και τα αναλαμβάνουν. Σε κάθε περίπτωση αυτό είναι δικό τους θέμα - η κρίση εναπόκειται στο γονιό, όχι στον υπουργό Παιδείας. Ο τελευταίος πρέπει να δίνει δυνατότητες στα παιδιά, όχι να στερεί, πατερναλιστικά, ποιοτικές επιλογές.

Γιατί ένας αριστερός που υπερασπίζεται τη δημόσια παιδεία να αντιτίθεται στην ύπαρξη εξετάσεων στα ΠΠΣ; Μόνο αν είναι ιδεοληπτικός, οπότε παγιδεύεται στο εξής κυκλικό σχήμα: ‘στις καπιταλιστικές κοινωνίες οι ανισότητες είναι εγγενείς. Οι ανισότητες αναπαράγονται στην εκπαίδευση, αφού οι οικονομικά ισχυρότεροι ενισχύουν την εκπαίδευση των παιδιών τους, δίνοντάς τους περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας στις εξετάσεις. Συμπέρασμα: οι ανισότητες εξαλείφονται μόνο στο μέτρο που οι εξετάσεις περιορίζονται ή εξαλείφονται’. Να το πούμε σκωπτικά: για να μην ξεχωρίζει κανείς καταργούμε τη μεζούρα!

Σε αντίθεση με τον ιδεοληπτικό, ένας ανοιχτόμυαλος αριστερός προσεγγίζει το θέμα διαφορετικά, αφού ξέρει ότι η ποιοτική δημόσια εκπαίδευση είναι η σημαντικότερη δύναμη μείωσης των ανισοτήτων στις ανεπτυγμένες κοινωνίες. Γι αυτό επιδιώκει να δοθούν ποιοτικές εκπαιδευτικές δυνατότητες στα ικανά παιδιά φτωχότερων οικογενειών. Η ποιοτική εκπαίδευση προϋποθέτει συστήματα αξιολόγησης, άρα και εξετάσεις. Η άμιλλα της εισαγωγής στα ΠΠΣ ωθεί τους μαθητές, ιδιαίτερα αυτούς των φτωχότερων στρωμάτων, να καταβάλλουν μεγαλύτερο κόπο για να εξασφαλίσουν μια θέση. Ακόμα και αν μόνο ένας στους τέσσερις το καταφέρει, όλοι είναι ωφελημένοι στο μέτρο που μόχθησαν. Οι μαθητές μαθαίνουν ότι η σκληρή εργασία, όχι η τύχη, είναι, η βέλτιστη στρατηγική επιτυχίας. Ο μόχθος διαμορφώνει χαρακτήρα.

Με άλλα λόγια, ένας ανοιχτόμυαλος αριστερός δεν καταργεί τις εξετάσεις, αλλά βελτιώνει (με δημόσιο χρήμα) τις δυνατότητες των ασθενέστερων. Δεν χαμηλώνει τον πήχη για να περνούν όλοι, αλλά γυμνάζει τους πιο αδύνατους για να έχουν τη δυνατότητα να τον περάσουν.

Οι ιδεοληπτικοί αριστεροί που τυχαίνει να είναι μέλη της πολιτικής ελίτ τα γνωρίζουν καλά αυτά, καθότι αρκετοί έχουν φοιτήσει στα καλύτερα ιδιωτικά σχολεία, στα οποία συνήθως επιλέγουν να στείλουν τα παιδιά τους. Η διαίσθησή τους τούς λέει κάτι που αρνείται ο δογματισμός τους: η ποιοτική εκπαίδευση είναι ό,τι σημαντικότερο μπορεί να δοθεί σε ένα παιδί.

Η αφρόκρεμα της δημόσιας εκπαίδευσης είναι τα ΠΠΣ. Μια κυβέρνηση που πιστεύει στην ποιοτική δημόσια εκπαίδευση πρέπει να τα αναδείξει, όχι να τα ισοπεδώσει. Να δώσει στόχους αριστείας στα παιδιά, έτσι ώστε να θέλουν να μοχθήσουν και να πετύχουν. Τους αδύνατους δεν τους βοηθάμε χαμηλώνοντας τον πήχη, αλλά ενισχύοντας τις δυνατότητές τους. Οι προοδευτικοί άνθρωποι το καταλαβαίνουν αυτό. Οι ιδεοληπτικοί υπουργοί, όχι – γι αυτό κουνάνε πατερναλιστικά το δάχτυλο στους γονιούς!

2 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Νομίζω ότι το κείμενο αναλώνεται υπερβολικά στο να αναδείξει την ιδεοληψία του υπουργού. Θα περίμενε κάποιος από επιστήμονα με τη συγκρότηση του Χ.Τ. να θέσει το μεγάλο ερώτημα: Πώς συσχετίζονται οι γραπτές εισαγωγικές εξετάσεις με την ποιοτική εκπαίδευση, αξιοποιώντας την πλούσια διεθνή έρευνα και λαμβάνοντας υπόψη και τις ελληνικές

συνθήκες;
Δεν είμαι απορριπτικός για κάποιο περιορισμένο ρόλο που θα μπορούσαν να παίζουν εισαγωγικές εξετάσεις (γραπτές και μάλιστα σε προεφηβικές ηλικίες). Η εμμονή όμως σε αυτές ως στοιχείο ποιότητας, νομίζω ότι είναι ιδεοληπτική. Επίσης στο κείμενο αναδύονται , κατά τη γνώμη μου, ανεπαρκώς οι αξίες στις οποίες βασίζονται τα συμπεράσματα που
διατυπώνονται. Ως κοινωνικός επιστήμονας ο Χ.Τ. γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα τη σημασία της διαυγούς ανάδειξης των αξιών σε τέτοια κείμενα. Επειδή έχει αναλύσει με εξαιρετικό τρόπο τη φύση της μάθησης στους οργανισμούς, έχουμε εθιστεί να περιμένουμε περισσότερα από αυτόν.

Στο κείμενο αναφέρεται: "Τα ΠΠΣ χρησιμοποιούν καινοτόμες εκπαιδευτικές μεθόδους, απασχολούν καθηγητές αυξημένων προσόντων, αξιολογούν το έργο που παράγουν." και " Η ποιοτική εκπαίδευση προϋποθέτει συστήματα αξιολόγησης, άρα και εξετάσεις."

Μερικά ερωτήματα:
Πώς συσχετίζονται οι γραπτές εισαγωγικές εξετάσεις με την καινοτομία;
Πρέπει να υπάρχουν γραπτές εισαγωγικές εξετάσεις για να λειτουργήσουν συνεργατικές μέθοδοι μάθησης;
Πρέπει να υπάρχουν γραπτές εισαγωγικές εξετάσεις, ώστε κατά τη μαθησιακή διαδικασία να αναπτυχθούν η δημιουργικότητα, η κριτική ικανότητα, οι κλίσεις και τα ταλέντα των μαθητών;
Πρέπει να υπάρχουν γραπτές εισαγωγικές εξετάσεις για να έχουν οι εκπαιδευτικοί αυξημένα προσόντα και να αξιολογείται σοβαρά (και θα συμφωνούσα με πολύ υψηλές απαιτήσεις) το έργο τους;
Πρέπει να υπάρχουν γραπτές εισαγωγικές εξετάσεις για να εξετάζονται και να αξιολογούνται οι μαθητές ενδοσχολικά;


Επίσης, τι είδους αξιολόγηση αποτελούν οι γραπτές εισαγωγικές εξετάσεις, προφανώς δεν είναι διαμορφωτική αξιολόγηση, είναι αξιολόγηση για την επιλογή δείγματος για τα ΠΠΣ. Τι είδους
δείγμα επιλέγεται; ποια χαρακτηριστικά των μαθητών ανιχνεύονται , θέλουμε κάποια συγκεκριμένα είδη νοημοσύνης ( Zero Project στο Harvard) και ποια; Υποστηρίζετε ότι θέλουμε
πρότυπα σχολεία για τους "καλούς", μήπως χρειαζόμαστε και πειραματικά με αντιπροσωπευτικά δείγματα για να διαχυθούν τα ευρήματα στα υπόλοιπα σχολεία του εκπαιδευτικού συστήματος;

Μήπως στην εξίσωση πρέπει να μπει το ζήτημα της ατομικής φροντιστηριακής προετοιμασίας (σε προεφηβικές ηλικίες) ως αποδεκτού ή μη αποδεκτού τρόπου διοχέτευσης του μόχθου των μαθητών;

Τελικό ερώτημα: Είναι αυτό το επίπεδο αντιπαράθεσης επιχειρημάτων στο οποίο πρέπει να γίνεται η συζήτηση για τέτοια ζητήματα, τη στιγμή που έχουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα το
οποίο βασίζεται με νοσηρό και αναχρονιστικό τρόπο στις εξετάσεις και στο φροντιστήριο (ναι οι μαθητές των πειραματικών λυκείων κάνουν και αυτοί φουλ φροντιστήρια) και αγνοεί τη κοινωνική διάσταση της γνώσης, τη συλλογικότητα κλπ;

Ανώνυμος είπε...

Ανώνυμε φίλε, είναι νομίζω προφανές ότι ο ΧΤ δεν είχε στόχο (ευτυχώς) να προτείνει νέο εκπαιδευτικό σύστημα. Ήθελε να μιλήσει για τα χούγια του νέου υπουργού και αυτό έκανε. Δεν είναι δυνατόν, κάθε φορά που ένας αρθρογράφος χρησιμοποιεί έναν συμπλεκτικό σύνδεσμο να τον μεμφόμαστε επειδή δεν πρότεινε με την ευκαιρία και μια νέα γραμματική...